Ширээ сандал хоёр

Элий балай хирнээ эвлэгхэн, утга учиргүй мөртөө уран цэцэн, цөөн мөрт, шүлгүүдээрээ 19р зууны үед гайхагдаж явсан нэгэн бол яах аргагүй Эдвард Лийр (Edward Lear, 1812-1888 ) мөн. Тэрээр хошин шог зурагнуудаар дөрвөн мөртөө хүртэл чимэглэдэг алиа нэгэн байжээ. Түүний нэгэн бүтээлээс иш татвал,

Ширээ Сандал хоёр

"Чи бараг гадарлахгүй дээ,
Хөл минь хөрч дааран,
Халуу шатан хавдаж, хачин их зовж байгааг минь.
Хэрэв бид гадаа гарвал,
Хэдэн үг солилцож болох юм,
Агаарт гарахын төлөө аминчлан өөрсдөө залбирьяа" хэмээн
Ширээ Сандалд хэлэв.

Сандал Ширээнд хэлэв,
"Чи мэднэ шүү дээ
Бид тэгж чадахгүйг,
Явж чадахгүйг мэдсээр байж
Ямар өөдгүй зүйл ярина вэ!"

Ширээ санаа алдан,
"Чинийхтэй би яг адил тооны хөлтэй,
Яагаад бид хоёр хөл дээрээ
Явж чадахгүй гэж?
Үзээд алдахад үнэн буруудахгүй" хэмээв.

Үзээд алдтал үнэнгээсээ болж байх юм гэнэ. Хөөрч баярласан тэд гудамж уруудан сонин хачин дуу гарган явсаар нэг мэдэхэд төөрсөн байжээ. Төөрсөн тэдэнд нугас, хулгана бас цох туслан гэрт нь авчирч гэнэ ээ. Гэртээ ирэхээс өмнө толгойгоороо (ямар толгой байх билээ дээ) хөл хийн шавиа ханатал бүжиглэн наадаж гэнэ... Эхийг дор сийрүүлэв.

Said the Table to the Chair,
'You can hardly be aware,
'How I suffer from the heat,
'And from chilblains on my feet!
'If we took a little walk,
'We might have a little talk!
'Pray let us take the air!'
Said the Table to the Chair.

Said the Chair to the table,
'Now you know we are not able!
'How foolishly you talk,
'When you know we cannot walk!'
Said the Table with a sigh,
'It can do no harm to try,
'I've as many legs as you,
'Why can't we walk on two?'

So they both went slowly down,
And walked about the town
With a cheerful bumpy sound,
As they toddled round and round.
And everybody cried,
As they hastened to the side,
'See! the Table and the Chair
'Have come out to take the air!'

But in going down an alley,
To a castle in a valley,
They completely lost their way,
And wandered all the day,
Till, to see them safetly back,
They paid a Ducky-quack,
And a Beetle, and a Mouse,
Who took them to their house.

Then they whispered to each other,
'O delightful little brother!
'What a lovely walk we've taken!
'Let us dine on Beans and Bacon!'
So the Ducky and the leetle
Browny-Mousy and the Beetle
Dined and danced upon their heads
Till they toddled to their beds.

Lyrics and prose of Edward Lear "A book of bosh", chosen by Brian Alderson, 1975.

Хамгийн энэрэнгүй хүн

Ноблийн шагнал гардуулж эхэлсний зуун жилийн ойд зориулсан баяр ёслолын үйл ажиллагаа ид дундаа өрнөж байв. Би нэр хүнд бүхий Холмэнколлэн зочид буудлын дунд давхарт Дээрхийн Гэгээнтэн Далай ламын онцгой төлөөлөгч болох Лоди Гяр Ринбүүчитэй (Lodi Gyari Rinpoche) цай уухаар сууж байлаа. Танхим хүн хөдөлгөөн ихтэй байв. Ноблийн энх тайвны шагналтан Ели Вийсэл (Elie Wiesel) чимээ шуугианыг үл анзааран дагалдан яваа хүнтэйгээ ярианыхаа амтанд гүнзгий орсон харагдана. Хажуугийн ширээнд бас нэг шагналтан болох Зүүн Тиморын Хосе Рамос Ортас (Jose Ramos-Hortas) хоёр сурвалжлагчид ярилцлага өгч байх юм. Миний ширээнээс доод давхрын үүдний заал тод харагдана. Амьдралд нэгэнт нэвтэрсэн металл илрүүлэх төхөөрөмж үүдэнд байрлуулжээ. Тэнд өө сэвгүй, жигд хувцастай зургаан норвеги цагдаа зогсож нэвтэрсэн хүн бүхнийг шалгаж байв. Энэ үйл ажиллагааны үер Осло хот дайны үеийнх шиг хамгаалалтын арга хэмжээ нэвтрүүлж байлаа. Өглөө буудал уруу ирж явах үедээ дээврийн стратегийн гол цэгүүд дээр байрласан маш содон харагдах хэд хэдэн мэргэн буудагч нарыг анзаарсан юм. Байлдааны хоёр F-16 онгоц байнгын бэлэн байдалд эргэлдэж байв. Энэ хэдэн өдрүүдэд Ослогийн дээгүүр онгоц нисэхийг түр зуур хориглох ажээ.
Гяр Ринбүүчи бага зэрэг санаа зовонгуй, арван таван минут хожигдон ирлээ. Тэрээр Түвд лам нарын буудалд болсон Далай лам, Ричард Холбруук нарын уулзалтаас шууд ирсэн байв. 1995 оны Балканы энх тайвны хэлэлцээрийг зуучилсан Америкийн дипломатч Холбруук энэ ёслолын арга хэмжээнд оролцохоор ирсэн байсан юм. Лоди Гяр нөгөө л зангаараа захиалгын ганган хийцтэй бодвол Савил Роугийнх болов уу костюм өмсжээ. Түүний махлаг бие, дугуй царайнаас гандан буурахгүй гялалзаж яваа Ази бизнесмений дүр харагдана.

Лоди Гяр, Тэнзиний (Tenzin Geyche Tethong) хамт Далай ламын ойрын зөвлөх нарын нэг юм. Лоди Гяр бол Баруунд Далай ламын дараа орох Түвдийн хамгийн нэр нөлөөтэй өмгөөлөгч яах аргагүй мөн. Далай ламын итгэлт ажлыг дөчин жил амжуулсан энэ хүний амнаас Түвдийн лидерийн талаар олж мэдэхийг би хүссэн юм.

"Далай ламтай ажиллахад ер нь ямархуу байдаг вэ?" гэж би асуулаа.
"Бүх хүн түүнийг их нигүүлсэнгүй хүн гэдгийг мэднэ. Дээрхийн гэгээнтэн бас их эрс шийдэмгий зантай. Үүнийг нь ойрхон хамт ажиллах хүмүүс л мэднэ. Энэ зан нь би мэт хүмүүсийг их татдаг" гэж тэр өгүүлэв.

"Түүний сэтгэлийн хат" гэж би хэлэв.
"Тийм ээ. Түүний бусдыг өрөвдөх сэтгэл бол олныг хамарсан гэдэг нь эргэлзэшгүй. Гэхдээ үнэнийг хэлэхэд Дээрхийн Гэгээнтэн бол тийм ч амар босс биш. Түүний бусдыг хэмжих шалгуур бол онцгой. Би өөрөө их өндөр хүслэнтэй хүний төлөө ажилладаг гэдгээ мэддэг. Энэ маань надад тустай, яагаад гэвэл намайг барьж хязгаарлаж байдаг. Би хувийн харьцаандаа тодорхой хил хязгаарыг давж алхахгүй гэсэн үг" гэж Гяр хэлээд надад дараах түүх ярьж өгөв.

Тянмины талбайн үйл явдал өрнөх үед би түүний Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байсан юм. Тэр үед хэд хэд өгсөж уруудсаныг эс тооцвол бид Хятадын талтай яриа хийхэд нилээд ойртсон байсан үе. Янг Минфу, ажилчдын нэгдсэн хөдөлгөөний удирдагч байсан бөгөөд бид ямар ч байсан харьцааг сэргэж чадсан байв. Хонконгт зарчмын хувьд урьдчилсан уулзалт хийж, тэндээс тохиролцоо хийх уулзалтын тов, газрыг тодорхойлох гэрээтэй байв. Далай лам болон хүний нутагт орогносон Түвдүүдийн хувьд Хятадын талыг хэлэлцээрийн ширээнд ятгаж авчрахаас илүү чухал зүйл тэр үед байгаагүй. Тэдний сүүлийн дөчин жил хөөцөлдөж байсан зүйл бодит биелэлээ олоход ойртсон байв. Би тэр уулзалтанд бэлтгэн Дарамсала дахь гэртээ сууж байтал Тянмины талбайн бослого дэгдлээ. Дээрхийн Гэгээнтэн унаа явуулан намайг түүний өргөөнд ирэхийг хүссэн байв. Намайг ирэхэд Тензин түрүүлэн ирээд хүлээж байв. Бид хоёр шууд Далай ламын өрөөнд явж орлоо.

Далай ламыг тэгтлээ их түгшиж, сандарсан байхыг би анх удаагаа харсан юм. Тэр яг Наролеон шиг л харагдсан. Биднийг яваад ороход эргэж харсан ч үгүй, ихэд бодлогоширсон харцтай нуруугаа үүрэн зогсож байв. Тэрээр бидэнтэй мэндэлсний дараа "Харсан уу, харсан уу?" гэж асуулаа. Тэр үед түүнээс өөр зүйл ТВ-гээр гарахгүй байсан тул түүний юу ярьж байгааг бид ойлгож байв. "Хятадын засгийн газар мөн түүний өөрийн ард түмнийг дарангуйлан явуулж буй бодлогыг буруушаан гаргах миний мэдэгдэлийг та хоёр боловсруулах хэрэгтэй байна. Би мөн тэр талбай дээрх залуучуудыг чин сэтгэлээсэээ дэмжиж байна" хэмээн Далай лам өгүүлэв.

Миний амиа хичээсэн түвд ухаан шууд л "Бурхан минь, энэ чинь бидний хэдэн жил хөөцөлдсөн хэлэлцээр хийх боломжийг баллаж орхино" хэмээв. Гэгээнтэн эргэн харж миний хэлэх гэснийг шууд ойлгон "Энэ юу вэ?" гэж хурдхан асуув. "Дээрхийн Гэгээнтэн минь, таны энэ үйлдэл тань тохиролцооны талаархи бидний зүтгэлийг магадгүй нилээд олон жилээр гажуудуулж болно гэж та мэдэж байгаа буй" гэж би хариуллаа. Тэрхэн зуур би Далай лам байр сууриа өөрчлөх болов уу гэж бодсон юм. Гэтэл тэр буцаад эргээд харчихав. Түүнээс асар их, барынх шиг их энерги мэдрэгдэж байв. "Тийм ээ, энэ үнэн, чиний юу гэх гээд байгааг би ойлгож байна. Гэхдээ одоо би хэлэхгүй юм бол би хэзээ ч эрх чөлөө, ардчилалын талаар ярих ёс суртахууны эрхгүй болно. Энэ залуу хүүхдүүд миний хүсэж байгаагаас илүү ч юм хүсээгүй, дутуу ч юм хүсээгүй. Би тэдний төлөө дугарахгүй юм бол би ардчилал, эрх чөлөөний талаар хойшид ярихаасаа ичих болно" хэмээж билээ.

Лоди дуугаа хураав. Би царайгаа өөрчлөхгүй гэж бодсон боловч болсонгүй. Далай ламын хариултанд сэтгэл ихэд хөдөлсөн надад царайгаа түвшин байлгах хэцүү байлаа. Тэрээр Хятад оюутнуудын амар амгаланг нутгийн хүмүүсийн горьдлогоос өмнө шударгаар тавьсан байв. Би буруу харлаа. Зааланд хүмүүсийн ярианы дүнгэнээн намдаагүй үргэлжилсээр байв.

"Дээрхийн Гэгээнтний талаар асар их хүндэтгэл төрж билээ" хэмээн Гяр яриагаа үргэлжлүүлэн "Би мөн өчүүхэн жижигхэн, амиа хичээсэн амьтан болохоо мэдэрсэн. Мэдээжийн хэрэг, өнгөрснөө эргэж харвал, Далай ламын тэр байр суурь хэлэлцээрийг устгана гэсэн миний дүгнэлт зөв байсан. Дэнг Заиoпенг (Deng Xiaopeng) хэзээ ч Далай ламыг уучлаагүй юм. Бидний хожим сонссоноор бол тэрээр энэ асуудлыг өөр дээрээ хэтэрхий буулган авсан байсан. Гэхдээ иймэрхүү зүйлүүд намайг Далай ламд хүчин зүтгэхэд хүндэтгэлтэй санагдуулдаг юм. Яагаад гэвэл тэрээр өөрийн сургааль, номлолд итгэдэг, түүнийхээ дагуу хөдөлдөг хүн юм."

Лоди Гяр бид хоёр бараг нэг цаг илүү хөөрөлдөн суув. Гяр маш сайхан ярьдаг хүн тул түүний ярианд би ууссан байлаа. Гэнэт доод давхрын орох зааланд шуугиан болоод явчихав. Бид доош өнгийн харвал тэргүүн хамба Дэсмонд Туту (Desmond Tutu) зочид буудалд дөнгөж хөл тавьж байлаа. Час улаан ёслолын өмсгөлөөр гангарч нүүр дүүрэн инээмсэглэх өмнөд африкийн хамба ламтнаас асар их нэр хүнд гэрэлтэх аж.

Бид суудалдаа эргэн суусны дараа Гяр яриандаа эргэн орж "Дээрхийн Гэгээнтэн хамгийн анхны айлчлалаа Европод 1973 онд хийсэн юм. Тэр үед би маш залуу, их туйлширдаг ч байж дээ. Зургаан долоо хоногийн айлчлал талдаа орчихсон, бид Швейцарьд байсан үе. Дээрхийн Гэгээнтэн Цюрих дэх хувийн ордонд байрлаж байв. Тэрээр Түвдийн талаар тэр болтол нийтэд олигтой мэдээлэл өгч чадаагүйд би бухимдангуй байв" хэмээн өгүүлэв.

"Оронд нь шашин шүтлэг яриад байсан уу" гэж би асуулаа.
"Тэр байнга л ярьдаг нийтлэг хариуцлага, энэрэнгүй үзэл, сайхан сэтгэлийн талаар ярьж байсан. Гэхдээ олон хүмүүс Түвдийн талаар мэдэхийг хүсэж байсан юм. Түвд хүмүүсийн талаар олигтой зүйл хийхгүй байгаа юм шиг надад санагдаж байв. Би тод санадаг юм, түүний байрласан байр бол өнгөт шилээр гангарсан их тансаг байшин байсан. Нэгэн өглөө би түүний өрөөнд яваад орлоо. Миний санаа түгшсэн, сэтгэлд минь ямар нэгэн зүйл байгааг тэр шууд мэдчихэв".

"Тэр чиний санаа сэтгэлийг уншчихдаг уу" гэж би сонирхов.
"Тийм. Тэрээр 'Юу болоов?' гэж асуув. Би ч хариуллаа. 'Дээрхийн Гэгээнтэн минь, та Түвдийн талаар илүү ярих хэрэгтэй байх гэж би бодож байна. Энэ бол бидний зовж буй түвдүүдийн талаар дэлхийд мэдэгдэх маш том боломж.' Тэрээр 'Тийм ээ, үнэн, би ойлгож байна. Үнэндээ бол би ч гэсэн Түвдийн талаар илүү их ярих нь дээр гэж бодсон. Гэхдээ чи мэдэндээ, энэ хүмүүсийн ихэнх нь сэтгэлдээ их зовлон тээж явдаг. Тэд над уруу би зовлонг нь нимэглээд өгчих юм шиг хоосон горьдлого тээгээд ирдэг. Би нимэглэхгүй шүү дээ. Тэдний зовлон дээр би өөрийн зовлонг нэмээд явуулах эрхгүй гэж би боддог.' Үүнийг сонсоод миний нүд нулимсаар дүүрч билээ".

Лоди Гяр яриагаа таслан, буруу харлаа. Энэ дурсамжинд түүний сэтгэл ихэд хөдлөсөн нь илт байлаа. Түүний явах цаг ч болов. Бид босоход тэр миний нүд уруу эгцлэн харж "Виктор, би нэг л юманд их итгэлтэй байна. Дээрхийн Гэгээнтэн бол миний мэдэх хамгийн энэрэнгүй үзэлт хүн юм" гэв.

Гяр намайг тэвэрч салах ёс гүйцэтгэсний дараа буудлын гадна хүлээх машин уруугаа явж одов. Ноблийн шагналтан шалгаруулж эхэлсний 100 жилийн ойд зориулсан баярын үйл ажиллагааны ихэнх хэсгийг мань хүн үзэж чадахгүй нь. Тэр байнга л нисэж явдаг нэгэн, одоо ч мөн онгоцондоо хоцрохгүй суух ёстой аж.

Өндөр Гэгээн Далай лам ба Виктор Чан "Өршөөхүйн ухаан" (The Wisdom of Forgiveness) номноос авав.
div>

Beijing Confidential

Жэн Воны бичсэн "Beijing Confidential" ном гараад удаагүй байхад нь өнгөрсөн оны сүүлчээр олж уншсан юм. 

Уг номонд Хятадын Соёлын Хувьсгалын үес эхлэн одоог хүртлэх хот, улс, хувь хүний өөрчлөлтийн талаар сэтгэл хөдлөм өгүүлнэ. Хамгийн онцлог нь улс орны хөгжил дэвшил Хятадад хүний хөгжил дэвшлээс илүү хурдацтай байдаг юм байна.

Канадад цагаачилсан Хятадын гурав дахь үе болох зохиолч өөрөө 1972 онд Бээжингийн Их Сургуульд анх сурч байсан хоёрхон гадаад оюутны нэг байв. Тэр үед түүний хөдөлгөөн бүр нарийн нягт хяналтын дор, мэдээж хэнтэй уулзаж, юу ярих нь хэмжээстэй байсан гэдэг. Хэдийгээр Канадад төрж өсөн, барууны соёл боловсрол эзэмшсэн боловч анх Бээжинд очихдоо улаан Мао үзэлтэн байсан зохиолч маань хамт сурч байсан нэгэн хятад оюутны сургийг гаргахаар Бээжинд дахин ирснээр ном эхэлдэг.

Соёлын хувьсгалын үеийн үзэл суртлын хүнд дарамтанд автсан ард иргэдийн үнэн бодит, итгэж болох зүйл бол олон юм яривал буруутгагдах явдал байв. Дээрээс нь гэнэн бол бүр өнгөрөө. Өөрөө өнгөрөхөөс гадна бусдыг бас хорлочихож мэднэ. Энэ ахуйд амьдарч байсан Жэн Вонгийг Бээжинд байхад нь дээд ангид сурч байсан Yin Luji (Ен Лужи) гэх оюутан АНУ талаар нилээд сонирхон, тийшээ гарахад туслаач гэж хэлснийг нь тэр үеийн улаан Мао үзэлтэн Жэн элдэв бодож тунгаалгүй шууд дээш нь ховлочихсон гэж байгаа. Жэн удалгүй нутаг буцаж тэдний хооронд холбоо тасарчээ. Хожим хорь гаруй жилийн дараа өдрийн тэмдэглэлээ сөхөн сууж байсан Жэн, Ены амьдралд ноцтой хохирол учруулсан мэт санагдан, ихэд гэмшин, Енийг болбол олж уулзаж, уучлал гуйх, бүтвэл үр хүүхдэд нь туслах санаатай Бээжинд ирж буй нь энэ. 

Бээжинд ирээд мэдээж Бээжингийн Их Сургуульд сурч байсны хувьд тэндхийн архиваас шүүлгэн ядаж Ений зөв овог нэрийг олохоор очтол юу гэдэг гээч! 1952-1980 он хүртэлх баримт манай архивт байхгүй. Яагаад? - Мэдэхгүй. Энэ чинь Соёлын Хувьсгалтай холбоотой. Бүхэл бүтэн Мао-гийн үеийн түүхийг шууд арчаад тавьчихдаг гэнэ. Бүр ямар ч баримт үлдээж болохгүй гэж байгаа юм шиг. (Тэр битгий хэл 1989 онд Тянминий талбайд болсон мөргөлдөөнийг түүхийн хичээлдээ заадаггүй тул одооны залуучууд тэр талаар ер мэддэггүй гэж байгаа).

Цаашилбал, оюутан үеийн зарим багш, хамт сурч байсан оюутнуудтай уулзвал соёлын хувьсгал, элдэв баривчилгааны талаар ер дурсахгүй, огт мэддэггүй дүр эсгэх нь дэндүү чөлөөт, нээлттэй нийгмээс ирсэн Жэнд их том цохилт болно. Зарим нэг нь холбоо барихаас түвэгшээн, хариу өгөхгүй, ер нь уулзахаас татгалзаж байгаа нь тодорхой байдаг. Гэхдээ л тэдний нэг Жэний утсыг Енд дамжуулан, Енийг олохын тулд хувийн мөрдөн байцаагч хүртэл авахаар сонирхож үзсэн Жэн бөөн баяр болдог.

Ен тэр үедээ нэлээн чөлөөт сэтгэлгээтэй, улс орон, Маогийн бодлогыг шүүмжлэн ярьчихдаг, дээрээс нь өдрийн тэмдэглэл хөтлөдөг байсан нь өөрийгөө бариад өгөх гол шалтаг болсон байдаг. Жэн өөрийг нь матсаныг Ен мэдээгүй байдаг боловч мань хүн энэнд төдийлэн ер эмзэглэхгүй, учир нь тэр гадагш гарах бодлоо бараг хүн бүрт л ярьж явсан байдаг. Жэнийг дипломоо гардахын өмнөх өдөр сургуулийн удирдлага түүнийг баривчлан Жилинд ажиллуулахаар цөлдөг, ингэхдээ түүнийг бараг гучаад зүйлийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж буруутгана. Амиа хорлохоор Хятадын хөдөөнийхний хэрэглэдэг хор ууж үзсэн Жэн үхдэггүй боловч арай ядан нэг голтой юм хөдөөний хүнд хүчир ажил, амь зогоох төдий хөлсөөр хийхээр ирдэг. Хийсэн хэрэг нь хүнд хэлэхийн аргагүй, ойр байхад ч халтай байж мэдэх гэх ойлголт ажилчдын дунд тархан хөөрхий Енийг нэг нүдээр харах хэн үгүй. 

Ений эцэг гайгүй ажил хийдэг байсны хүчинд түүнийг татан арай өөр төрлийн ажилд шилжүүлсэн боловч ажил хүнд хэвээр. Эцэст нь эцгийн ирээдүйд муугаар нөлөөлж мэдэх байсан тул Ен овгоо орхин Лу овогтон болно.

Хожим Маогийн засгийн газар унахад Бээжингийн Их Сургуулиас удаа дараа шаардсаны хүчинд сургууль төгссөн гэсэн баталгаа гаргуулж, мөн хөдөө ажилласан хугацааны цалингийн зөрүүг дээд сургуулийн дипломтой хүний түвшнийхээр бодуулж авсны хүчинд гэнэт баяжсан гэдэг. Угийн сэргэлэн, ухаантай Ен (Лу), хувьсгалын дараах улс орны байдлыг ажиглан, Хятадын хууль тогтоох салбарт өөрчлөлт орно, тэнд шинээр боловсруулах, бий болгох зүйл нилээд бий болно гэж урьдчилан тооцсоны хүчинд хуульч боловсрол эзэмшин, дээд сургуульдаа багшаар үлддэг. 

Уг номонд далаад оны Бээжинг одооны Бээжинтэй гайхалтай харьцуулан үзүүлнэ. Хятадын эдийн засаг, хот бүтээн босголт асар хурдацтай хөгжиж байгааг баримтаар илтгэх бөгөөд үүний сөрөг үр дагавар бол байгаль орчны бохирдолт юм. Машин бол хөгжил дэвшлийн шинж тэмдэг болохоос байгаль бохирдох нь огт хамаагүй гэнэ. Бээжинд худалч хүнд өдөр шөнө, өвөл зуны ялгаа арилж байгаа юм байх. Ялангуяа зуны улиралд нар сар, од гариг харахын аргагүй, битүү саарал, халуун зууханд байгаа мэт болно. Хэд хонохоор бол утаанаас үүдэлтэй ханиадаар шагнуулна. Бээжингийн олимпийг тэд ер яаж явуулах гээд байгаа юм бол?

Энэ ном бол уг зохиолчийн нэрд гарсан ном бас биш юм. Түүний "Red China Blues: My Long March from Mao to Now" ном Тайм сэтгүүлийнхээр 1996 оны шилдэг арван номын жагсаалтанд орсон бөгөөд одоо ч Хятадад хориотой хэвээр. Бэлгэнд авсан энэ номоо уншсаны дараа бас ярьж өгөмз. Хальт харсан чинь миний English арай л жолдох юм шиг санагдаад халшраад байгаа.

Диана гүнж

Шилжилтийн насны жаахан охин байхад нь түүний эцэг эх нь хоёр тийш болж ихэд гутарсан аав нь хэдэн өдөр өрөөнөөсөө гараагүй гэдэг. Тэр эцгийнхээ мөрийг түшин ордонд ирж үлгэрийн мэт хурим хийнэ... Ордны хүнд өдрүүдэд түүний хоёр хүү чухамхүү түүний хамаг баяр баясал, гэрэл гэгээ байсан гэдэг. 

Caroline Graham-ын "The King's Mistress" номонд Диана, Камила гүнж нар, тэдгээрийн хооронд "шогших" Чарльзын амьдралын тухай өгүүлнэ. Мөн Английн хааны гэр бүлийн хуучинсаг үзэл баримтлал, түүнээс урган гарсан алдаануудыг харуулна.

Диана гүнж анх ордонд ирсэн өдрөө орон дээрээсээ нэгэн захиа олно. Хатан хаан байх, үгүй Чарльзаас ирсэн байх гэж горьдон уг захиаг нээтэл Камилагаас ирсэн байх. Камила Дианагийн дэргэд байж, хэзээд ч туслахад бэлэн байгаагаа илэрхийлсэн байдаг. Мөн тэр л Камила, Чарльзын хуримын өмнөх найз нартайгаа хийсэн цэнгүүний дараа түүнийг даган ордны олон өрөөнд уусан алга болно. Хүрээлэн байгаа хүмүүсээс эхлэн уншигч авхай хүртэл сэжиглэн дургүйцнэ. Диана учир эвгүйдсэнийг мэдэж хуримын ажиллагааг зогсоохыг бодовч нэгэн оройтсон байдаг.

Хүүхэд ахуй наснаасаа хагацал үзэж, эхээсээ хөндийрэн, өөртөө итгэх итгэлээ алдсан байсан Дианад ордны амьдрал илүү их дарамт авчирна. Нарийн мэргэжлийн эмч нар ч түүнд тусалж чадахгүй хугацаа өнгөрч, түүний сэтгэлийн хямрал гүнзгийрсээр. Эцсийн эцэст зоргийг олон, тэвчээр заан, Чарльзаас сална. 

Ном яаж дуусахыг би мэдэхгүй, сүүл тал уруугаа нилээд сөрөг зүйлүүд гарах тул Диана гүнжийг дотроо өмөөрөнгүй байх би гүйцээхийг хүсээгүй юм. 

Амьдрал дээр бол хаан амрагтайгаа суужээ. Нөгөө амар сайхандаа жаргажээ гэдэг төгсгөл тохирохгүй байгаа ч тэд амар жимэр байгаа байх. 

Унших шаардлагагүй ном, гэхдээ хэллэг энгийн, ойлгоход хялбар ном байсан тул хэл сурагчдад зүгээр. Харин сүүлд уншсан "Beijing Confidential"  их таалагдсан. Түүний талаар дараа бичимз.